Ürək-damar xəstəliklərinin erkən diaqnostikasında yeni biomarkerlər

## Giriş

Ürək-damar xəstəlikləri dünyada ölüm hallarının əsas səbəblərindən biridir. Erkən diaqnostika xəstəliğin prognozunu yaxşılaşdırmaq və müalicə nəticələrini artırmaq üçün vacibdir. Son illər biomarkerlərin kardiologiyada rolu getdikcə artmışdır.

Material və Metod

Bu tədqiqat 2023-2025-ci illər arasında Mərkəzi Klinik Xəstəxanada aparılmışdır. Tədqiqata döş ağrısı şikayəti ilə gələn 150 xəstə daxil edilmişdir. Xəstələr 3 qrupa bölünmüşdür: qrup 1 - stabil angina pektoris (n=50), qrup 2 - qeyri-stabil angina pektoris (n=50), qrup 3 - nəzarət qrupu (n=50).

# Laborator Metodları

Bütün xəstələrdən qan nümunələri alınmış və aşağı biomarkerlər ölçülmüşdür: - Troponin T (həssas immunoassay) - NT-proBNP (elektrokemilüminesans metodu) - D-dimer (immunoturbidimetrik metodu)

# Statistik Analiz

Statistik analiz SPSS 26.0 proqramı ilə aparılmışdır. Dəyişənlərin normal paylanması Shapiro-Wilk testi ilə yoxlanmışdır. Qruplar arasında müqayisə üçün ANOVA və Kruskal-Wallis testləri istifadə edilmişdir. P < 0.05 statistik cəhətdən əhəmiyyətli hesab edilmişdir.

Nəticələr

# Demografik Xüsusiyyətlər

Xəstələrin orta yaşı 62.4 ± 8.7 il idi. Kişilər 58%, qadınlar isə 42% təşkil edirdi. Ən çox rast gəlinən risk faktorları hipertoniya (65%), şəkərli diabet (35%) və hiperlipidemiya (42%) idi.

# Biomarker Səviyyələri

| Biomarker | Qrup 1 | Qrup 2 | Qrup 3 | P dəyəri | |------------|--------|--------|--------|----------| | Troponin T (ng/L) | 12.4 ± 3.2 | 45.6 ± 8.9* | 5.2 ± 1.1 | <0.001 | | NT-proBNP (pg/mL) | 156 ± 42 | 892 ± 156* | 78 ± 23 | <0.001 | | D-dimer (ng/mL) | 234 ± 67 | 456 ± 89* | 198 ± 45 | <0.01 |

* - qrup 1 və qrup 3 ilə müqayisədə statistik cəhətdən əhəmiyyətli fərq

# Diaqnostik Dəyər

ROC analiz nəticələrinə görə: - Troponin T: AUC = 0.92 (95% CI: 0.87-0.96) - NT-proBNP: AUC = 0.89 (95% CI: 0.84-0.94) - Troponin T + NT-proBNP: AUC = 0.96 (95% CI: 0.93-0.99)

Müzakirə

Tədqiqatımızın nəticələri göstərdi ki, troponin T və NT-proBNP-nin kombinasiyalı istifadəsi ürək-damar xəstəliklərinin erkən diaqnostikasında yüksək həssaslıq və xüsusiyyətə malikdir. Bu nəticələr əvvəlki tədqiqatlarla uyğundur.

Troponin T miokard zədələnməsinin spesifik markeri olduğu üçün miokard infarktının diaqnostikasında qızıl standart hesab olunur. NT-proBNP isə ürək çatışmazlığının diaqnostikasında vacib rol oynayır.

Nəticə

1. Troponin T və NT-proBNP-nin kombinasiyalı istifadəsi ürək-damar xəstəliklərinin erkən diaqnostikasında effektiv yanaşmadır 2. Bu biomarkerlərin kombinasiyası tək istifadəyə nəzərən daha yüksək diaqnostik dəqiqlik təmin edir 3. Klinik praktikada bu biomarkerlərin rutin istifadəsi tövsiyə olunur

Əlaqə üçün

Tural Zülfü oğlu Rzayev Email: [email protected] Telefon: +994 12 123 45 67

Müəlliflərin töhfələri

RA: Tədqiqatın konsepsiyası, dizaynı, məlumatların toplanması və analiz SH: Məlumatların toplanması, laborator analizləri FQ: Klinik müayinələr, məlumatların şərh edilməsi

İstinadlar

1. Braunwald E. Heart Disease: A Textbook of Cardiovascular Medicine. 11th ed. Philadelphia: Elsevier; 2019. 2. Thygesen K, Alpert JS, Jaffe AS, et al. Fourth Universal Definition of Myocardial Infarction. Circulation. 2018;138(20):e618-e651. 3. McMurray JJ, Adamopoulos S, Anker SD, et al. ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure. Eur Heart J. 2012;33(14):1787-1847.

Təşəkkür

Bu tədqiqat Azərbaycan Respublikası Elm Fondunun dəstəyi ilə həyata keçirilmişdir (Grant No: 2023/45).